V
VOLLEY·WIKI
← TÜM FORMATLAR
★ TAKTIK · 5V5

Savunma konumlanması — 5V5

Pozisyona ve duruma göre kendini konumlandır

Orta~20 dk
★ REHBER İÇERİĞİ ★
Takım yapılandırmanız

Formatınızı ve taktik yapılandırmanızı seçin: kılavuzun tüm içeriği (mevkiler, bölgeler, saldırıya göre savunma) uyum sağlayacak.

Oyun formatı
Taktik yapılandırma
Beşgen (1-2-2)

1 oyuncu file merkezinde, 2 kanat orta sahada, 2 arkada. Eşit saha kapsamı — başlangıç ve rekreasyon oyununda iyi. Tipik savunma: 1-2-2 sistemi (uyarlanmış man-up, 1 blokçu + 2 örtmen + 2 derin savunmacı).

Savunmanın temel ilkesi

Savunma konumlanması 3 ana faktöre bağlıdır:

  • ▸Mevkiniz (ön veya arka)
  • ▸Rakibin saldırı bölgesi (bölge 4, 3, 2)
  • ▸Saldırı tipi (güçlü smaç, plase, vuruş)

1. Mevkiler ve bölgeler — Beşgen (5v5)

Takımınızın dizilişi Beşgen (1-2-2)
P3File merkezi
P4Sol kanat
P2Sağ kanat
P5Arka sol
P1Arka sağ
Önemli kural : 5 oyuncuyla, her savunmacı ~30 m² kapsar (6v6'da 20 m²'ye karşı). Okuma kritik hale gelir.

2. Rakip saldırı bölgesine göre konumlanma

5v5 · Beşgen — Bölge 4 saldırısına karşı savunma (rakip sol kanat)
RAKIP TARAF
BIZIM TARAF
Z1 kısa
Büyük çapraz
Off-blk
3BLK
2BLK
4OFF
5
1
  • ▸Rakip Z4 saldırısı (rakip sol kanat) → top sağımıza gelir.
  • ▸2-1-2 sistemi: 2'li blok (P2 pasör çaprazı paralel + P3 çapraz) + 2 derin savunmacı.
  • ▸P4 (sol kanat) off-blocker olarak fileden 2-2,5 m, çizgiden 1 m — plase ve cut shot'u kaplar.
  • ▸P5 (~7-7,5 m, sol çizgiden 0,5 m) çapraz uzun büyük çaprazı savunur.
  • ▸P1 (~7-7,5 m, sağ çizgiden 0,5 m) blok gölgesinde derin paraleli savunur.
  • ▸Ana savunulan vuruş: çapraz uzun büyük çapraz (istatistiksel olarak en sık yörünge).
■ Sorumluluk bölgesiBLK = bloktaOFF = off-blockerSVN = savunma

3. Genel konumlanma ilkeleri

Sorumluluk bölgeleri
Ön oyuncular
  • ▸Öncelik: Filede bloklamak
  • ▸Blokta değilseniz: karşı paraleli savunun
  • ▸Mesafe: filede veya sahanın dibinde
Savunma pivotu (Libero / P6)
  • ▸Pozisyon: orta, uyarlanabilir
  • ▸Mesafe: fileden 5–6m
  • ▸Rol: savunma temeli, merkezi kaplar
Yanal arka oyuncular
  • ▸Değişken rol: ilerler veya geri çekilir
  • ▸Saldırı tarafı: ilerler (3–4m)
  • ▸Karşı taraf: geri çekilir (6–7m)
★ Evrensel savunma ilkeleri (4v4 / 5v5 / 6v6)

Hebert, Liskevych ve Volleyball Canada'dan gelen bu ilkeler, sahadaki oyuncu sayısı ne olursa olsun geçerlidir.

  1. 1Blok temeldir : Arka savunmacılar bloğun gölgesi ve yönelimine göre konumlanır — bağımsız olarak değil.
  2. 2Temas anında durmuş ve dengeli : Saldırgan vururken hâlâ hareket eden her savunmacının tepkiselliği çöker (« stopped on contact »).
  3. 3Sıralı görsel okuma : « Top → rakip pasör → top → rakip saldırgan ». 4v4 ve 5v5'te oyuncu eksikliği daha da erken okumayı dayatır.
  4. 4Sinyal iletişimi : Hobi düzeyinde bile blokçu « paralel » veya « çapraz » sinyal vermek zorundadır — bu olmadan arka savunmacılar neyi kaplayacaklarını bilmez.
  5. 5Ön bölge kapsanır : Birinin bloğun arkasındaki 3-5 m'yi kaplaması gerekir — küçültülmüş formatlarda (4v4 / 5v5) en ihmal edilen bölge budur.
  6. 6Hızlı geçiş : Pasör topun savunulduğunu doğrulamadan asla hedefine doğru gitmemelidir (« release call »).

4. Saldırganı okuma: görsel ipuçları

Konumlanman, gördüğüne göre ayarlanmalıdır. İşte anahtar ipuçları:

Fileden uzak saldırgan
İLERLE
  • ▸Fileden 2–3m'de pas
  • ▸Sert smaç yapamaz
  • ▸Yüksek plase veya yumuşak vuruş riski
  • ▸1–2 metre ilerle
Fileye yakın saldırgan
GERİ ÇEKİL
  • ▸Fileden 1m'den az pas
  • ▸Tam güçte smaç yapabilir
  • ▸Hızlı inen yörünge
  • ▸Maksimuma geri çekil
Saldırganın omzu
Vuran omzuna bak
  • ▸Yüksek ve geride omuz = güçlü smaç
  • ▸Alçak omuz = muhtemel plase
  • ▸Omuz rotasyonu = topun yönü
  • ▸0,5sn'de ayarla
Saldırganın hızı
Yaklaşma koşusunu gözlemle
  • ▸Uzun ve hızlı koşu = güçlü smaç
  • ▸Kısa hız veya duruş = plase
  • ▸Yaklaşma açısı = hedef bölge
  • ▸Gücü öngör
Profesyonel ipucu : Rakip servisten sonraki ilk 2 saniyede, bakışını rakip pasöre, ardından HEMEN vuracak saldırgana odakla.

5. Ne zaman ilerlemeli veya geri çekilmeli?

Hızlı karar ağacı
İlerleme (fileden 3–4m) şu durumlarda:
▸Saldırganla aynı taraftasınız
▸Saldırgan fileden uzak (kötü pas)
▸Plase veya yumuşak vuruş öngörüyorsunuz
▸Blok sağlam — daha az güçlü top geçer
Geri çekilme (fileden 6–7m) şu durumlarda:
▸Saldırganın karşı tarafındasınız
▸Saldırgan fileye yakın iyi pasa sahip
▸Saldırgan güçlü veya uzun boylu
▸Blok zayıf (sadece 1 blokçu)
▸Çaprazı savunuyorsunuz (en uzun yörünge)

6. 5v5'te sık hatalar

5v5 formatına özgü hatalar (Volleyball Canada belgesi, VolleyballXL ve 6v6 doktrini uyarlamaları).

1. 6v6'yı mekanik olarak çoğaltma : 3 derin bölgeyi 3 savunmacıyla kaplamak işe yarar (2F-3B yapılandırması), ancak geri çekilen off-blocker eksiktir — biri açıkça atanmadıysa 3 m bölgesi kapsanmaz.
2. Off-blocker ön oyuncu filede yapışık kalır : Blok vuruşundan sonra, off-blocker ön oyuncu plaseleri kaplamak için 2-2,5 m geri çekilmelidir. Filede kalırsa, bloğun arkası açıktır.
3. Yan yana ayakta 2 savunmacı : 3F-2B yapılandırmasında, 2 derin savunmacı ayrı olmalıdır (bir sol, bir sağ) ve birlikte merkezi değil. Aksi halde yanal çizgiler açık kalır.
4. Çok erken çıkan pasör (penetre eden yapılandırma) : P1'den penetre eden pasörlü 2F-3B yapılandırmasında, hedefe koşmadan önce topun savunulmasını beklemek zorundadır — aksi halde Z1'de boşluk.
5. Ön/arka karışıklığı : 5 oyuncuyla, ön oyuncuların 3 m çizgisinde kalarak kendi taraflarını savunma cazibesi güçlüdür — ama bu dibi açık bırakır. Ön oyuncular bloka çıkar, arka oyuncular derinden savunur.
6. Hatalı okuma : Bir oyuncu eksikliği 6v6'dan daha erken okumayı dayatır. « Top → pasör → top → saldırgan » dizisi + temas anında dengeli duruş.

7. Serviste konumlanma

Serviste yerleşmen savunma pozisyonundan FARKLIDIR. Servis çıkar çıkmaz yeniden konumlanmak zorundasın.

Servis → savunma geçişi
  1. 1Takımın servis atıyor : Rotasyon pozisyonundasın
  2. 2Servis atan vuruyor : Rakip pasöre bakıyorsun
  3. 3Pasör topa dokunuyor : Savunma bölgene doğru hareket ediyorsun
  4. 4Saldırgan sıçrıyor : Son pozisyondasın, tepki vermeye hazırsın

8. Savunma iletişimi

Sessiz bir savunma, etkisiz bir savunmadır.

Rakip saldırıdan önce
  • ▸"4 numara!" — Saldırının geldiği bölgeyi duyurur
  • ▸"Blokta iki!" — Kaç blokçu olduğunu belirtir
  • ▸"Paralel açık!" — Blok paraleli kaplamıyorsa
  • ▸"İlerliyorum!" / "Geri çekiliyorum!" — Hareketini duyurur
Eylem sırasında
  • ▸"Ben!" / "Aldım!" — Topu alıyorsun (EN önemlisi)
  • ▸"Sen!" / "Sana!" — Topu takım arkadaşına bırakıyorsun
  • ▸"Dışarı!" — Top çıkacak, dokunma
  • ▸"Bloklandı!" — Bloklarsan duyur
Eylemden sonra
  • ▸"Çevreleyin!" — Saldırı çevrelemesi isteğinde bulunur
  • ▸"Serbest!" — Serbest top, yeniden konumlanın
  • ▸"Kalıyoruz!" — Savunmayı yerinde tutuyoruz
Altın kural : İki oyuncu arasında şüphe durumunda, topu HER ZAMAN en ileride olan oyuncu alır.

9. 5v5'te üç savunma sistemi

⚠ FIVB resmi olmayan format

5v5 salonun özel FIVB veya FFVb yönetmeliği yoktur. Bu üç sistem, VolleyballXL, The Art of Coaching Volleyball ve Volleyball Canada tarafından belgelenen 6v6'nın mantıksal uyarlamalarıdır. Resmi 5v5 teknik kılavuzu yoktur — sistemi takımınızın yapılandırmasına göre (2-3 veya 3-2) seçin.

1-1-3 sistemi
1 blokçu + 1 plase kapsayıcı + 3 derin savunmacı

2F-3B yapılandırmasına (2 ön, 3 arka) uyarlanmış. Blokçu tek başına sıçrar; 2. ön oyuncu off-blocker olarak plaseler için fileden 2-3 m geri çekilir; 3 derin savunmacı paralel, eksen ve büyük çaprazı kaplar.

Güçler
  • ▸6v6 çevreseli gibi 3 derin savunmacı — smaçların iyi kapsanması
  • ▸6v6 5-1'e en yakın yapılandırma (6v6'ya geçiş hazırlığı)
  • ▸Off-blocker tarafından plase kapsanmış
Zayıflıklar
  • ▸Sadece 1'li blok → büyük vurucular karşısında kırılgan
  • ▸2-3 m'deki off-blocker çok tepkili olmalı
Endikasyon : 2F-3B yapılandırması (penetre eden pasör), orta güçlü rakipler. 6v6'ya geçiş pedagojisi için tavsiye edilen sistem.
2-1-2 sistemi
2 blokçu + 1 plase + 2 derin savunmacı

3F-2B yapılandırmasına (3 ön, 2 arka) uyarlanmış. Filede 2'li blok, ön orta oyuncu fileden 2-3 m plaseyi kaplar, 2 derin savunmacı büyük çapraz ve paraleli alır.

Güçler
  • ▸6v6 gibi 2'li blok — güçlü smaçlara karşı belirgin şekilde daha etkili
  • ▸Karşı saldırı için filede 3 saldırgan
Zayıflıklar
  • ▸Sadece 2 derin savunmacı → 9 m dip kaplamak çok zor
  • ▸2 arka oyuncuda güçlü atletik gereklilik
Endikasyon : Çok güçlü takımlara karşı 3F-2B yapılandırması. Setin sonunda her puanın önemli olduğunda tercih edin.
1-2-2 sistemi
Uyarlanmış man-up (6v6 2-1-3 eşdeğeri)

Solo blokçu + 2 ön bölge kapsayıcı (plase + blok arkası) + 2 derin savunmacı. Rakip çok plase yaparken veya başlangıç takımlarında uyarlanmış.

Güçler
  • ▸Kısa plaselerin mükemmel kapsanması (2 ön bölge kapsayıcı)
  • ▸Rakip için plasenin sömürülmesi zor
Zayıflıklar
  • ▸Sadece 2 derin savunmacı → güçlü smaçlar zor
  • ▸2 ön bölge kapsayıcı arasında koordinasyon gerektirir
Endikasyon : Çok plase yapan rakipler; kadın voleybolu, genç kategoriler, teknik takımlar.
Sentetik karşılaştırma tablosu
Kriter1-1-32-1-21-2-2 (man-up)
Blokçular121
Ön bölge kapsayıcıları1 (off-blocker)1 (plase)2 (plase + blok arkası)
Derin savunmacılar322
Plase kapsaması★★★★★★★
Güçlü smaç kapsaması★★★★★★★
Dip kapsaması★★★★★★★
Uygun yapılandırma2F-3B3F-2B2F-3B / 3F-2B
KarmaşıklıkDüşükOrtaYüksek
5v5 önerisi: penetre eden pasörlü 2F-3B yapılandırmasındaki 1-1-3 sistemi 6v6'ya en yakın savunmadır — pedagojik geçiş olarak ideal. 2-1-2 yalnızca gerçekten güçlü vurucular karşısında haklı çıkar.

10. Geçişler saldırı ↔ savunma

Voleybol hızlı geçişler oyunudur. Sürekli saldırıdan savunmaya ve tersine geçersin.

Saldırı → savunma geçişi
  1. 1Takım arkadaşın saldırıyor : Savunmaya zihinsel olarak hazırlan
  2. 2Top geri gönderiliyor : Kimin saldıracağını hemen belirle
  3. 3Hızlı koşu : Savunma bölgene git (max 2–3 saniye)
  4. 4Alçak pozisyon : Bacakları bük, dalmaya hazır
Savunma → saldırı geçişi
  1. 1Topu savunuyorsun : Pasöre kesin pas
  2. 2ÖN'desin : Saldırmak veya bloklamak için fileye koş
  3. 3ARKA'dasın : Hafifçe geri çekil, saldırıyı çevrelemeye hazır
  4. 4Saldırı çevrelemesi : Saldırganını çevrele (2–3m yarım daire şeklinde)

11. İlerlemek için alıştırmalar

1. Durum okuma
Başlangıç
Süre : 10 dk · Malzeme : 1 koç veya toplarla partner
Hedef : Saldırı bölgesini hızlıca belirlemeyi öğrenmek
  1. 1.Koç filenin diğer tarafında bölge 4, 3 veya 2'ye yerleşir
  2. 2.Sahanın merkezinden başlarsın
  3. 3.Koç bölgeyi duyurur ve topu atar
  4. 4.2–3 saniyede savunma bölgene yerleşmek zorundasın
  5. 5.Bölgeleri çeşitlendirerek 20 kez tekrarla
2. Pasa göre ilerle/geri çekil
Orta
Süre : 15 dk · Malzeme : 1 pasör, 1 saldırgan, birkaç savunmacı
Hedef : Pasın kalitesine göre pozisyonunu ayarlamak
  1. 1.Pasör saldırgana değişken kalitede paslar yapar
  2. 2.Fileye yakın pas → Geri çekiliyorsun (güçlü smaç bekleniyor)
  3. 3.Fileden uzak pas → İlerliyorsun (muhtemel plase)
  4. 4.Saldırgan vurur ve sen savunursun
  5. 5.Koç her toptan sonra pozisyonunu düzeltir
3. Savunma iletişimi
Tüm seviyeler
Süre : 10 dk · Malzeme : Tam takım
Hedef : Otomatik iletişimi geliştirmek
  1. 1.Formatınızda maç (4v4, 5v5 veya 6v6) ama tüm çağrıları BAĞIRARAK
  2. 2.Ceza: Bir oyuncu kendi topunda "Ben!" demezse -1 puan
  3. 3.Bonus: Tüm takım bir raliyde iletişim kurarsa +1 puan
  4. 4.Her oyuncu rakip saldırı bölgesini duyurmak zorunda
4. Plaselere karşı savunma
Orta
Süre : 15 dk · Malzeme : 1 saldırgan, 3 arka savunmacı
Hedef : Kısa topların savunmasını geliştirmek
  1. 1.Saldırgan SADECE plase ve yumuşak vuruşlar yapar
  2. 2.Savunmacıların hepsi ilerlemek zorunda (3–4m)
  3. 3.Hedef: 10 topta 8 kurtarmak
  4. 4.Sonra değiştir: uyumu çalışmak için 5 plase, 5 smaç
5. Hızlı geçişler
İleri
Süre : 20 dk · Malzeme : Tam takım
Hedef : Saldırı-savunma değişimlerini ustalaştırmak
  1. 1.Normal oyun ama koç geçişleri kronometre eder
  2. 2.Hedef: 3 saniyeden kısa sürede savunma pozisyonunda olmak
  3. 3.Çok yavaşsa, takım 5 şınav çeker ve yeniden başlar
  4. 4.Ralilerin ritmini kademeli olarak artır
6. Saldırganı oku
İleri
Süre : 15 dk · Malzeme : 1 saldırgan, savunmacılar
Hedef : Beden diline göre tahmin etmek
  1. 1.Saldırgan haber vermeden smaç, plase, vuruş arasında değiştirir
  2. 2.Vurmadan önce, savunmacı tahminini bağırır: "Smaç!" veya "Plase!"
  3. 3.Tahmin doğruysa VE top savunulursa puan
  4. 4.Odak: omuz, hız, fileye göre pozisyon

12. Savunmacının 10 emri

1.
Pasöre bak
Sonra saldırgana, topa değil
2.
Aynı taraf = İlerle
Karşı taraf = Geri çekil
3.
Rakip kötü pas
→ 1–2m ilerle (muhtemel plase)
4.
Asla ortada değil
Seç: ileride VEYA geride
5.
HER ZAMAN iletişim kur
Aldığın her topta "Ben!"
6.
Servisten sonra hareket et
Servis pozisyonu ≠ Savunma pozisyonu
7.
Omzu oku
Yüksek omuz = smaç, alçak = plase
8.
Alçak pozisyon
Bacaklar bükülü, kollar hazır
9.
Hızlı geçişler
Yeniden konumlanmak için max 3 saniye
10.
Bölgeni savun
Her oyuncunun sorumluluğu var
Saldırganla aynı taraf
→ İLERLE (3–4m)
Plase ve yumuşak vuruşları savun
Saldırganın karşı tarafı
→ GERİ ÇEKİL (6–7m)
Uzun çaprazları savun
Sonuç

Savunma konumlanması pratik ve deneyimle öğrenilir. Başlangıçta hata yapıyorsan cesaretini kaybetme — profesyoneller bile sürekli yerleşmelerini ayarlar.

Anahtar: temel kuralı uygula (aynı taraf = ilerle, karşı = geri çekil), saldırganı gözlemle, takım arkadaşlarınla iletişim kur ve asla bir top için dalmaktan korkma.

Savunma maçları kazanır.